Mijn brein krijgt eindelijk hulp. Alleen komt die hulp van Big Tech.

Ik wil niet te afhankelijk worden van AI. Ik wil niet dat mijn dagelijks functioneren afhangt van een abonnement dat volgend jaar misschien even duur wordt als een kleine gezinswagen. Ik wil niet dat mijn routines, twijfels en kwetsbare momenten allemaal door systemen lopen van bedrijven die vooral bekendstaan om hun gezellige hobby: de wereld overnemen via algemene voorwaarden die niemand leest.

En toch.

Als ADHD'er heb ik op dit moment veel aan AI-systemen. Meer dan ik graag toegeef. Niet omdat AI mijn leven oplost. Laat ons serieus blijven. Mijn huis verandert niet ineens in een Scandinavisch minimalistisch paradijs omdat ik een chatbot open.

Maar AI helpt mij wel op één plek waar ik al jaren vastloop. Beginnen. Dat klinkt klein, maar dat is het niet. Voor sommige mensen is beginnen gewoon: je neemt een taak en je begint eraan. Fascinerend concept. Bij mij neemt mijn brein eerst zeven zijwegen langs een nieuw systeem, een oude labelmaker en de vraag of bullet journaling mij alsnog had kunnen redden.

Voor mij zit er een hele wereld tussen weten wat ik moet doen en effectief kunnen starten.

Vroeger zei mijn ADHD-coach: kies drie dingen voor vandaag. Goed advies. Echt. Alleen bleef ik daar al hangen. Welke drie dingen dan? Wat is dringend en wat is realistisch? En wat als ik het verkeerde kies en daardoor de rest van mijn leven ontspoort? Mijn brein kan van "kies drie dingen" een commissie maken, met een whiteboard, bezwaarprocedures en een aparte werkgroep "de beste procedure vinden om drie dingen te kiezen".

En voor ik het weet, zit ik vast. En dan komt het uitstellen. Het scrollen.

Nu heb ik een routine gebouwd met AI die mij helpt om daar doorheen te geraken. Niks spectaculairs. Gewoon praktisch, en dat meen ik letterlijk. Ik typ niet: "Maak een optimaal productiviteitsplan voor een succesvolle vrouw met ambitieuze doelen." Ik typ: "Ik ben moe, het is te warm, de hond is ziek geweest en ik weet niet waar ik moet beginnen." Dan wil ik geen vision board.

Ik wil: "Drink iets. Check de hond. Kies daarna pas de volgende stap." Dat klinkt bijna belachelijk eenvoudig. Maar voor een ADHD-brein is eenvoudig vaak precies wat ontbreekt. Een gewone takenlijst zegt: huishouden, administratie, hond opvolgen, opruimen, boodschappen. Mijn brein zegt: spijtig, game over.

AI vertaalt dat soms naar: drink iets, check de hond, haal drie papieren van de tafel af, beslis daarna pas verder. Dat is een heel ander verhaal. Niet omdat AI slimmer is dan ik (alhoewel). Maar omdat AI op zo'n moment niet gevangen zit in mijn stress. Het staat er een beetje naast. Als een digitale wandelstok. Iets dat mij helpt stappen wanneer mijn hoofd blokkeert, niet iets dat bepaalt waar ik heen ga.

Ik wil niet dat AI beslist waar ik heen moet. Dat het mijn oordeel vervangt, mijn denken overneemt, mijn grenzen bepaalt of mijn leven in bulletpoints perst alsof ik een op te lossen Powerpoint ben. Maar soms mag het mij wel helpen stappen. Want dat is waar ADHD mij beschaamd maakt. Van buitenaf lijkt het soms alsof je gewoon geen discipline hebt. Van binnen voelt het alsof je met ovenwanten een knoop probeert los te maken. Je ziet de knoop. Je weet dat hij los moet. Je begrijpt zelfs ongeveer hoe knopen werken. Maar je vingers doen niet mee.

En dan komt AI niet als wondermiddel. Eerder als iemand die zegt: "Maak de knoop niet los. Pak eerst het uiteinde vast." Daar helpt het mij. En daar schaam ik mij soms over. Alsof ik valsspeel. Een papieren planner is charmant. Een timer is verstandig. Maar AI? Dan klinkt er meteen een alarmbelletje. En dat alarmbelletje is niet onterecht. Want AI is niet neutraal. Voor mijn werk ben ik daar streng in. Security, privacy, vertrouwelijke informatie: je gooit dat niet zomaar in een AI-systeem omdat het handig is. Dat is geen productiviteit. Dat is een datalek met mooie zinsbouw. Maar privé is het ingewikkelder. Want privé helpt het mij dus echt. En dan komen de vragen die niet weggaan. Wie kijkt er mee wanneer ik mijn hoofd leegkieper? Wat als mijn digitale wandelstok plots pokkeduur wordt? En hoe vrij ben ik nog als mijn zelfredzaamheid afhangt van een bedrijf dat vooral aandeelhouders moet geruststellen? Ik wil ze ook niet wegwuiven omdat het systeem handig is. Tegelijk wil ik niet doen alsof iets niet helpt, alleen omdat het ingewikkeld is.

Ik probeer al twintig jaar systemen te vinden die meer doen dan taken opsommen (hoor die zin met de stem van Donald Muylle). Iets dat begrijpt dat "huishouden doen" geen taak is, maar een moeras met gordijnen. Nu bestaat er eindelijk iets dat mij op sommige dagen door dat moeras helpt. Met vlekken en al. Aan een prijs die mij niet geruststelt. Maar bruikbaar. AI geeft mij soms meer autonomie. Ik kom weer in beweging. Ik blijf minder hangen in brainfog. Taken die al dagen in mijn hoofd rondspoken, worden eindelijk iets wat mijn lichaam begrijpt. Maar die autonomie hangt tegelijk vast aan iets waar ik weinig controle over heb. Daarom wil ik AI niet als kompas.

Maar op dagen dat mijn hoofd vol zit, de hond zorg nodig heeft en de hitte in huis hangt, mag het wel mijn wandelstok zijn. En voor een ADHD-brein is die eerste stap soms het verschil tussen jezelf afbreken of gewoon beginnen.